Nog geen twee weken nadat honderden deelnemers tijdens de nationale Big Jump in Betekom symbolisch de Demer indoken om aandacht te vragen voor propere waterlopen en meer mogelijkheden om in open water te zwemmen, kondigt de Vlaamse Regering een belangrijke koerswijziging aan. Op voorstel van Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v) wordt zwemmen in publieke waterlopen, vijvers en meren vanaf uiterlijk 1 juni 2027 in principe toegestaan.
Vandaag geldt nog het omgekeerde principe: zwemmen in open water is verboden, behalve op plaatsen waar het uitdrukkelijk is toegestaan. Met de nieuwe regeling wil Vlaanderen inwoners meer vrijheid geven om dicht bij huis van open water te genieten.
Wie buiten een officiële zwemzone het water ingaat, doet dat wel volledig op eigen verantwoordelijkheid. Zwemmers moeten zelf rekening houden met de veiligheid, de waterkwaliteit en respect tonen voor de natuur, andere recreanten en de eigendom van derden. Vooraf toestemming vragen aan een overheid of waterbeheerder zal niet langer nodig zijn.
De nieuwe vrijheid betekent niet dat overal gezwommen mag worden. Waterbeheerders kunnen een zwemverbod invoeren wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld door druk scheepvaartverkeer, sterke stromingen, gevaarlijke infrastructuur of een slechte waterkwaliteit. Zulke verboden worden duidelijk aangeduid en zullen zoveel mogelijk via een centrale digitale toepassing raadpleegbaar zijn. De regeling geldt bovendien niet voor de kust, waar de bestaande regels van kracht blijven.
Naast de invoering van het nieuwe zwemrecht wil Vlaanderen ook fors inzetten op extra officiële vrije zwemzones. Momenteel zijn er slechts acht operationele locaties. De Vlaamse Milieumaatschappij, De Vlaamse Waterweg en het Agentschap voor Natuur en Bos zullen tegen 1 oktober nagaan welke waterpartijen geschikt zijn om als officiële zwemzone in te richten. Daarna krijgen de lokale besturen tot 1 februari 2027 de tijd om aan te geven welke locaties ze effectief willen openen.
Om de aanleg van nieuwe zwemzones te vergemakkelijken, verlaagt de Vlaamse Regering ook de administratieve drempels. Voor eenvoudige voorzieningen zoals steigers, infoborden en toegangen voor personen met een handicap zal niet langer in alle gevallen een omgevingsvergunning nodig zijn. Daarnaast kunnen gemeenten rekenen op financiële ondersteuning van Sport Vlaanderen.
Ook de waterkwaliteit krijgt extra aandacht. Via het Lokaal Pact investeert Vlaanderen 500 miljoen euro extra in rioleringswerken, onder meer om overstorten aan te pakken die een negatieve invloed hebben op de kwaliteit van het zwemwater. Volgens minister Brouns moeten die investeringen ervoor zorgen dat openwaterzwemmen de komende jaren voor veel meer Vlamingen veilig en toegankelijk wordt.