De Vlaamse Regering heeft op voorstel van Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits (cd&v) het financiële ondersteuningspakket voor vrijwillige gemeentefusies goedgekeurd. Daarnaast worden via aanpassingen aan het decreet Lokaal Bestuur verschillende praktische drempels weggewerkt om toekomstige fusietrajecten vlotter te laten verlopen.
Met het nieuwe kader wil de Vlaamse Regering gemeenten die vrijwillig willen fuseren meer duidelijkheid en ondersteuning bieden. Volgens minister Hilde Crevits komen er geen verplichte fusies vanuit Vlaanderen, maar kunnen lokale besturen die zelf voor een fusie kiezen rekenen op financiële steun en een duidelijk wettelijk kader.
De maximale schuldovername per fusietraject bedraagt voortaan 16 miljoen euro, berekend op basis van het inwonersaantal van de toekomstige fusiegemeente. Bij fusies van drie of meer gemeenten stijgt dat plafond naar 20 miljoen euro, rekening houdend met de grotere complexiteit.
Daarnaast voorziet Vlaanderen een forfaitaire tussenkomst in de transitiekosten van één miljoen euro bij een fusie van twee gemeenten. Voor elke extra fusiepartner komt daar 250.000 euro bovenop. Fusiegemeenten met minstens 20.000 inwoners kunnen bovendien rekenen op een bijkomende schuldovername, waarbij het bedrag per inwoner varieert naargelang de grootte van de nieuwe gemeente. De bijkomende schuldovername bedraagt 300 euro per inwoner voor de eerste 20.000 inwoners van de fusiegemeente. Voor de inwoners tussen 20.001 en 30.000 stijgt dat bedrag naar 400 euro per inwoner, terwijl voor de schijf tussen 30.001 en 40.000 inwoners 500 euro per inwoner wordt voorzien. Voor fusiegemeenten met meer dan 40.000 inwoners daalt de bijkomende tussenkomst opnieuw, omdat het om grotere gemeenten met meer middelen gaat. Zo bedraagt de steun 400 euro per inwoner voor de schijf tussen 40.001 en 50.000 inwoners en 300 euro per inwoner voor alle inwoners vanaf 50.001.
Ook de regelgeving rond gemeentefusies wordt aangepast. Gemeenten krijgen meer voorbereidingstijd doordat de definitieve fusiebeslissing uiterlijk op 31 december van het derde jaar vóór de fusiedatum moet worden genomen. Voor de volgende fusieronde betekent dat een deadline op 31 december 2028. In uitzonderlijke gevallen kan die beslissing nog zes maanden worden uitgesteld als de betrokken gemeenteraden daarom vragen.
Verder wordt het decreet aangepast zodat een bezwaar tegen de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen een geplande fusie niet langer kan vertragen. De Vlaamse Regering verwijst daarbij naar de situatie in Wingene en Hasselt na de verkiezingen van 2024, waar bezwaren een risico vormden voor de fusies die op 1 januari 2025 zouden ingaan.
Tot slot wil minister Crevits ook federale administratieve drempels aanpakken. Zo wil ze onder meer de verplichting om volledige wagenparken van fusiegemeenten opnieuw in te schrijven en te keuren laten herbekijken. Ook voor apothekers, die bij een fusie te maken kunnen krijgen met gewijzigde adressen en vergunningsgegevens, wil Vlaanderen samen met de federale overheid oplossingen uitwerken. Het Agentschap Binnenlands Bestuur zal hierover in overleg gaan met de betrokken fusiegemeenten.