De vondst van een pasgeboren baby achter een materiaalhok van de Chiro in Kessel-Lo zorgde in 2008 voor een schokgolf door de regio. Wat begon als een schokkende ontdekking door jongeren, mondde uit in een spraakmakende assisenzaak in Vlaams-Brabant. In het middelpunt stond de toen 22-jarige Sanne Smets, een studente en Chiroleidster die naar de buitenwereld toe een ogenschijnlijk normaal leven leidde, terwijl ze in stilte een zwangerschap verborgen hield die dramatisch zou eindigen. Maanden na de bevalling werd het lichaampje aangetroffen in een afgesloten ruimte van het chirolokaal waar zij toegang toe had. Het gerechtelijk onderzoek dat daarop volgde, bracht een confronterende reconstructie van de feiten aan het licht.
Een fatale nacht in september
Op 29 september 2008 bracht Smets in haar slaapkamer een dochter ter wereld. Het meisje, dat ze Jill noemde, bleek volgens de medische vaststellingen levend en gezond geboren. Tijdens het proces werd nauwgezet uiteengezet wat zich nadien afspeelde. Smets knipte de navelstreng door en duwde vervolgens geruime tijd het hoofdje van haar baby in de matras tot het kind geen adem meer haalde. Volgens het Openbaar Ministerie wees de manier waarop ze handelde op doelbewust optreden.
Daarna stopte ze het lichaampje en de placenta in tassen van Sacha en De Banier en bracht ze die naar het chirolokaal. De jury kwam later tot het besluit dat er sprake was van voorbedachten rade.
De kunst van het verzwijgen
Wat de zaak extra aangrijpend maakte, was de manier waarop Smets haar zwangerschap maandenlang verborgen wist te houden. Ze deed alsof ze ongesteld was door maandverband met bloed te besmeuren en ontkende stelselmatig wanneer mensen vermoedens uitten.
Zelfs op de dag van de bevalling hield ze de schijn op. Nadat haar vliezen waren gebroken, trok ze nog naar een concert en hielp ze achteraf mee opruimen. Er waren geen babyspullen in huis, geen voorbereidingen die wezen op de komst van een kind.
Medestudenten verklaarden dat ze niets hadden gemerkt. Alleen een lector aan de hogeschool waar ze les volgde, had bij de start van het academiejaar het vermoeden dat ze zwanger was. Toen ze na de herfstvakantie opvallend vermagerd terugkeerde, werd dat vermoeden niet verder opgevolgd en kwam er nooit een gesprek.
Wie is de mogelijke vader?
Ook de identiteit van de vader kwam ter sprake tijdens het proces. Smets had één langere relatie gekend, maar daarnaast ook verschillende losse contacten. Volgens het dossier ging het om een twintigtal mannen, waarvan enkele keren zonder bescherming.
Een jongeman, Kristof D., werd aanvankelijk genoemd als mogelijke vader, maar onderzoek wees uit dat hij niet de biologische ouder was. Wie dat wel was, werd nooit officieel bekendgemaakt. In zijn betoog benadrukte de procureur dat niet alleen een kind het leven werd ontnomen, maar ook een vader zijn dochter verloor zonder dat hij het wist.
Getuigenissen: een dubbelleven
In de rechtszaal schetsten getuigen een dubbel beeld. Vriendinnen verklaarden dat Smets geregeld oudere mannen opzocht en risico’s niet uit de weg ging. Ze ging vaak uit en leek bevestiging te zoeken in vluchtige contacten.
Chirocollega’s spraken over haar uitgaansleven en haar gebruik van cannabis en xtc. Nadat de feiten aan het licht kwamen, werd ze niet langer toegelaten binnen de jeugdbeweging. “We voelden ons misleid”, klonk het.
Tegelijk beschreven anderen haar als behulpzaam en sociaal. De tegenstelling tussen haar publieke rol als leidster en het geheim dat ze met zich meedroeg, maakte de zaak voor velen moeilijk te begrijpen.
Een ‘warm nest’ met diepe barsten
Uit het moraliteitsonderzoek bleek dat Smets opgroeide in een gezin dat werd omschreven als hecht en zorgzaam. Openlijke conflicten waren er nauwelijks. Toch kwam naar voren dat problemen vaak werden verzwegen. Gevoelens werden weinig gedeeld en moeilijke onderwerpen bleven onbesproken.
Een zus had bijvoorbeeld lange tijd verborgen dat ze niet geslaagd was voor haar studies. Smets verklaarde zelf dat ze, eens ze begonnen was met liegen over haar zwangerschap, geen uitweg meer zag. Tijdens haar laatste woord benadrukte ze dat haar ouders geen verantwoordelijkheid droegen voor wat was gebeurd.
De strijd om de toerekeningsvatbaarheid
Over haar geestestoestand bestond verdeeldheid. De gerechtspsychiater oordeelde dat ze volledig verantwoordelijk was voor haar daden en op elk moment had kunnen stoppen. Een deskundige van de verdediging wees op mogelijke autistische kenmerken en stelde dat ze overspoeld werd door angst.
De jury volgde uiteindelijk de stelling dat ze bewust handelde. De procureur vroeg een gevangenisstraf van twintig jaar, terwijl de verdediging aandrong op een straf met uitstel om verdere therapie, die ze al gestart was, mogelijk te maken.
Een vonnis van ‘gepaste mildheid’
Op 9 maart 2012 werd Smets schuldig bevonden aan moord met voorbedachten rade. De opgelegde straf bedroeg vijf jaar cel, waarvan enkel de periode in voorhechtenis effectief werd uitgezeten. De rest werd onder voorwaarden uitgesteld, waaronder begeleiding en het behoud van een stabiele leef- en werksituatie.
Het hof verwees naar haar jonge leeftijd, haar blanco strafblad en de inspanningen die ze al had geleverd om haar leven opnieuw richting te geven. Smets gaf aan dat ze dagelijks met de gevolgen van haar daad leeft.
Na de uitspraak was de opluchting bij haar familie zichtbaar. Haar advocate Isabelle Coolens sprak van een onverwachte maar rechtvaardige beslissing en benadrukte dat haar cliënte dankbaar was voor de geboden kans. Tegelijk bleef het besef dat de publieke bekendheid van de zaak een blijvende stempel zou drukken op haar verdere leven.
Met het arrest werd het gerechtelijk hoofdstuk afgesloten, maar de impact reikt verder dan de rechtbank. Wat zich achter gesloten deuren afspeelde, liet blijvende sporen na in een gezin en een gemeenschap. De zaak toont hoe angst en stilte kunnen uitmonden in een tragedie die niemand onberoerd laat.