De instandhoudingswerken aan de Sint-Eustachiuskerk in Zichem gaan deze week van start. De aannemer start er met de werfinrichting. De kerk is in zeer slechte staat en de toestand verslechtert er zien
Binnen wordt het meubilair ontmanteld en ter bescherming in containers in de kerk geplaatst. Vervolgens starten de instandhoudingswerken, te beginnen bij het koorgedeelte achteraan in de kerk om te eindigen met de toren.
Sinds de jaren ‘80 werden er al meerdere instandhoudingswerken en noodherstellingen uitgevoerd. Zo werd in 2007 de kerktoren al, bij hoogdringendheid, gestabiliseerd om te vermijden dat die zou instorten en in 2018 werd een metalen opvangconstructie rond de toren geplaatst zodat vallende stenen geen schade konden veroorzaken.
Ook nu gaat het om instandhoudingswerken, geen volledige restauratie dus. Het gebouw wordt gestabiliseerd en klaargemaakt voor de eigenlijke restauratie. De kerk komt volledig in de steigers te staan, zowel buiten als binnen. Dit gebeurt stapsgewijs, in functie van de vordering van de werken.
De eerste fase omvat stabiliteitswerken, demonteren en restaureren van de glasramen, consolideren van de binnenbepleistering en muurschilderingen, kleine herstellingen aan kerkmeubilair en kunstvoorwerpen. De glasramen worden voor restauratie naar een atelier overgebracht. Er wordt naar een geschikte ruimte gezocht om deze daarna tentoon te stellen.
4,8 miljoen euro, stad betaalt 2 miljoen
De werken zullen zo’n 2 jaar duren en in al die tijd kan de kerk niet worden gebruikt. Aan de werken hangt ook een stevig prijskaartje want het gaat om 4,8 miljoen euro, waarvan 2,8 miljoen betaald wordt door Vlaanderen.
”Dat wil zeggen dat we als stad 2 miljoen euro hierin investeren en dat is een zeer zware inspanning, we hebben geen andere keuze. Het gaat om een beschermd monument met een intrinsieke erfgoedwaarde. Weinig mensen weten bijvoorbeeld dat het oudste glasraam in situ van België zich in de kerk bevindt.”, zegt burgemeester Manu Claes (CD&V). “Ook de openbare veiligheid is belangrijk: de kerk ligt midden in het dorp, vlakbij de dorpsschool en langs een drukke (toeristische) gewestweg met veel voetgangers en fietsers. Er zijn vroeger al vallende stenen naar beneden gekomen, de toren stond 15 jaar geleden al op instorten. We willen in de komende jaren dergelijke risico’s absoluut voorkomen”.
Veel keus is er inderdaad niet want de kerkfabriek is, als beheerder, wettelijk verplicht de als erfgoed beschermde kerk in stand te houden. “De kerk tot een ruïne laten vervallen, een idee ingegeven door de vergevorderde staat van verwering van de ijzerzandsteen, is dus niet aan de orde. De kerkfabriek is bouwheer, het stadsbestuur volgt de werken mee op zowel op technisch als op administratief vlak.”, besluit penningmeester van de kerkfabriek Leo Lemmens.
In een latere fase wordt voor die restauratie een nieuwe subsidieaanvraag bij Erfgoed Vlaanderen ingediend.