Een jongeman uit onze regio maakte onlangs een einde aan zijn leven. Dat gebeurde volgens een welingelichte bron nadat hij bij Gasthuisberg te horen kreeg dat hij niet kon worden opgevangen wegens plaatsgebrek. Daarom gingen wij op zoek naar de hulplijnen die beschikbaar zijn in onze regio. En wat blijkt? Dat zijn er veel te weinig, zo horen we van verschillende hulpverleners en autoriteiten in het vakgebied.
Zelfdoding is in Vlaanderen een ernstig probleem want in 2023 waren er maar liefst 8.937 geregistreerde pogingen, dat zijn er zo’n 24 per dag. Van alle jongeren die een poging ondernamen kampte 82,8% eerder al met psychische problemen en 65,8% werd hiervoor eerder al behandeld. Dat blijkt uit een onderzoek van professor Gwendolyn Portzky van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek UGent, die het probleem al sinds 1999 analyseert. “Eigenlijk zijn de cijfers hoopvol want dat is het laagste getal ooit. Op 25 jaar tijd zijn er 34% minder zelfdodingen en 25% minder suïcidepogingen. Dat neemt niet weg dat het probleem groot is. Voor jongeren met zwarte gedachten is het CLB (Centrum voor Leerlingenbegeleiding) het eerste aanspreekpunt, ook JAC (Jongeren Advies Centrum) zorgt voor laagdrempelige begeleiding en ook TEJO (Therapeuten voor Jongeren) kan hulp bieden, net als de CGG (Centra Geestelijke Gezondheidszorg). Dat neemt niet weg dat er in de opvang te weinig bedden voorhanden zijn. In het UZ Gent bijvoorbeeld zijn er dat acht en die zitten altijd vol. Het probleem is volgens mij de versnippering in het hulplandschap. De hulp centraliseren zou kunnen helpen. Laat ons eerlijk zijn: wie kent de hulplijn 1813?”
Lees verder onder de foto.
Professor Portzky - Foto: Jonathan Ramael
Situatie is schrijnend
Eenzelfde geluid horen we bij iemand uit de sector die anoniem wil blijven. “De situatie is schrijnend. In Leuven heb je Epsi, dat is een dienst voor noodgevallen, maar daar zijn maar een handvol bedden, ik denk een twaalftal, beschikbaar en dat is dan een dienst die heel de provincie moet coveren. Vanzelfsprekend zitten die meestal vol. Er zijn ook zogenaamde PAAZ-afdelingen (Psychiatrische Afdeling Algemeen Ziekenhuis) in Tienen, Vilvoorde en Bonheiden maar dat volstaat niet. Ook daar is het vaak volzet en al zeker tijdens weekends. Langzaamaan is men nu bezig om mobiele teams te organiseren, onder andere in Diest, maar hiervoor is er een gebrek aan middelen.”
De jongere uit onze regio die een einde aan zijn leven maakte zou eerst naar Gasthuisberg gebeld hebben maar daar niet konden worden opgevangen wegens plaatsgebrek, zo horen we van verschillende goedgeplaatste bronnen. Bij UPC van de KU Leuven, zeg maar de psychische afdeling, luidt alvast een andere klok. “Bij acute problemen worden die mensen meteen doorgestuurd naar de spoedafdeling. Daar worden ze opgenomen en volgt een triage om te kijken hoe we die mensen het best kunnen helpen. Er zijn wachtlijsten maar mensen met acute problemen worden meteen geholpen. We sturen zeker niemand naar huis”, zegt woordvoerder Nico Krols.
Probleem groeit alleen maar
Volgens Portzky ziet het er niet naar uit dat het snel zal veranderen. “Er zijn te weinig bedden en er is te weinig opvang. Anderzijds wil je jongeren ook niet te lang uit hun omgeving halen want dat helpt ook niet. Het aantal jongeren, en mensen met een acute crisis, neemt toe. De druk op jongeren stijgt almaar en het zijn uitdagende tijden. Sociale media kunnen positief bijdragen maar kunnen ook negatief inwerken. Er is vaak te weinig crisisopvang en ook hulpverleners zitten vaak met de handen in het haar want ook zij hebben niet altijd een oplossing. Een mobiel crisisteam kan helpen.”
Lees verder onder de foto.
Foto: Goran Horvat via Pixabay
Vragen over crisisteams
Dat laatste wordt door onze anonieme hulpverlener in twijfel getrokken, ook al gelooft die ook in het belang van mobiele teams. “Destijds werden er tien teams beloofd in het Leuvense maar daar kwam niets van in huis. De enkele teams die er zijn moeten heel Vlaams-Brabant coveren, dat is gewoon te veel en het gebied is te groot. Ook de nieuwe crisisteams die opstarten, zoals in Tienen, zijn niet 24 op 24 beschikbaar. In Diest wordt nu ook voorzichtig een team opgestart. Crisisteams zijn broodnodig maar er zouden er meer moeten zijn. Deze regio, het Hageland, is echt een zwarte vlek als het gaat over hulp voor mensen met zwarte gedachten. Het is echt vijf na twaalf.”
Om te eindigen op een positieve noot vroegen we aan de professor wat haar blijft drijven. “Diegenen die je kan helpen - en ja dat lukt niet bij iedereen maar bij wie het wel lukt - geven me een goed gevoel. Het geeft je kracht om mensen toch weer een zin in het leven te geven”, zo besluit Portzky. Mensen met zwarte gedachten kunnen terecht bij de hulplijn 1813 of via deze link https://www.zelfmoord1813.be/ voor hulp.